Leestijd: 6 minuten
Vrijwilligerswerk vanuit passie en betrokkenheid
Naast haar praktijk De Veluwsche Tandartsen, die nu drie jaar bestaat, vindt tandarts Farinaz Atefeh (36) uit Ermelo het belangrijk om iets te doen voor mensen die het minder goed hebben. Gedurende twee weken heeft zij in Kenia vrijwillig mondzorg verleend. “Je maakt het verschil in het leven van anderen.”
Van 26 januari tot 8 februari was zij twee weken in Kenia met een groep van zes tandartsen, twee mondhygiënisten, een technische man en ondersteunend personeel. “In totaal waren we met een groep van zeventien personen die namens Dutch Dental Care mondzorg ging verlenen. Deze Nederlandse organisatie zet zich in voor mondzorg in voornamelijk Kenia, in gebieden waar dit ontoereikend is.”
Farinaz Atefeh op de Tiwi Primary School in Tiwi, Kenia.
Farinaz Atefeh studeerde tandheelkunde op de Universiteit van Groningen, toen zij van een docent, Frits van Kampen, hoorde dat hij vrijwilligerswerk in Kenia ging doen. Dat vond zij zo mooi dat Farinaz na haar afstuderen vroeg aan de organisatie Dutch Dental Care of zij ook een keer mee kon. In 2019 ging Farinaz voor het eerst naar Kenia en in 2026 was haar vierde bezoek aan het Afrikaanse land.
Farinaz (links) met assistent Sheila aan het werk in Kenia.
Vlak voor covid maakte haar eerste ervaring diepe indruk op Farinaz. ,,Ik wilde mij inzetten voor de mensen die dat echt nodig hebben. Het geeft een zeer bevredigend gevoel als je mensen kunt helpen omdat jij een bepaald kunstje hebt geleerd. Dat is bijna niet in woorden te omschrijven. Mensen zijn ontzettend dankbaar als jij daar bent. Meisjes die door een bepaalde aandoening geen prettige vertoning hebben van hun tanden, maak je weer mooi. Ze barsten in huilen uit omdat ze weer een toekomst hebben en kunnen gaan trouwen met een partner. Ze voelen zich geen buitenstaander meer omdat ze er anders uitzien of onzeker zijn over hun gebit. Je maakt het verschil door je eigen talent in te zetten voor een ander. Vaak wordt gezegd dat het een druppel op een gloeiende plaat is, maar als iedereen zo denkt, gebeurt er helemaal niks.”
Inmiddels is Farinaz voor de vierde keer in Kenia geweest. Het team vloog op Nairobi, maakten een binnenlandse vlucht naar Mombasa, gevolgd door een busrit van anderhalf uur naar het hotel in Diani Beach. ,,Van daaruit rijden we elke ochtend een halfuur tot een uur naar een school die door de organisatie is uitgekozen. Dit keer bezochten we de Tiwi Primary School in Tiwi. Tot nu toe ben ik op verschillende scholen geweest, in grootte variërend van 1.200-1.500 kinderen van 4-6 tot en met 15 jaar. In de gebieden waar wij komen zijn geen tandartsen, of het is te ver en te duur voor mensen om voor mondzorg naar grotere steden te reizen.”
Vanuit Nederland worden materialen en instrumenten meegebracht en ook Farinaz nam spullen uit haar praktijk mee. Deze worden ingekocht en mede gefinancierd door donateurs. “Hiermee behandelen we kinderen en lokale inwoners uit het dorp, die op zaterdag komen als de school dicht is. In twee weken zijn dat ongeveer 1.600 mensen. We werken samen met Kenianen die daar de tandartsopleiding volgen. Twee Keniaanse studenten zijn zo geïnteresseerd om van ons te leren en zo kunnen zij de kennis verder overdragen.”
Farinaz ziet uiteenlopende klachten: van orthodontische problemen bij kinderen die een beugel nodig hebben tot ontstekingen en kiespijn. ,,Het zijn ziektebeelden die wij in Nederland niet kennen, maar waar ze dagelijks mee rondlopen. Wij behandelen vooral de heel acute problemen, de ontstekingen waar direct zorg en aandacht voor nodig is. Het mooie van ons vak is dat je meteen resultaat van de behandeling ziet. Mensen zijn weer pijn- en ontstekingsvrij en kunnen weer goed eten en drinken en zijn er mee geholpen.”
Mooi van het project vindt Farinaz dat Dutch Dental Care iedere vijf jaar terugkomt op een eerder bezochte school en zo de voortgang kan monitoren. Dutch Dental Care heeft ook een kliniek opgezet, waar mensen tegen gereduceerd tarief behandeld kunnen worden. ,,Het is fantastisch dat mensen daarnaartoe kunnen, maar het is de vraag hoe vaak het gebeurt vanwege de kosten en of ze actief inzetten op mondzorg. Je handelt naar eer en geweten en hoopt dat de mensen daar beter van worden. Continuïteit is wel het streven, maar moeilijk te bewerkstelligen.”
Ironisch
Farinaz Atefeh (36) is sinds 1 maart 2023 eigenaresse van praktijk De Veluwsche Tandartsen in Ermelo. “Het is ironisch dat de mensen in Kenia heel graag zorg willen hebben, maar dit ontoereikend is. Terwijl de mondzorg in Nederland binnen handbereik is, maar nog steeds veel mensen er geen gebruik van maken. Vooral mondzorg voor kinderen tot 18 jaar is goed toegankelijk, want honderd procent wordt vergoed vanuit de basisverzekering. We zijn hier in Nederland bevoorrecht en als je ziet hoe het er in Kenia aan toegaat, hebben wij niets om over te klagen.”
Preventief
De Veluwsche Tandartsen wil met het programma “Gewoon Gaaf” kinderen tot 18 jaar gaatjesvrij krijgen. “We zetten voornamelijk in op preventieve mondzorg. Het enige wat daarvoor nodig is de inzet van hun ouders om de kinderen naar de praktijk te krijgen. We behandelen niet alleen problemen, maar geven ook poetsinstructies en informatie hoe je het gebit verzorgt, delen tandenborstels en tandpasta uit en geven voedingsadvies.”
Het team van de Veluwsche Tandartsen streeft door preventieve tandheelkunde dat mensen hun leven lang met hun gebit doen. Daarvoor is bewustwording nodig. “Voorkomen is beter dan genezen. Tanden en kiezen eruit trekken kan altijd nog, maar het groeit niet meer terug. Wij zetten in op preventie en willen problemen op tijd traceren.”
Het team van de Veluwsche Tandartsen in Ermelo.
Mondzorg wordt vaak niet als echte zorg gezien, maar tandartsen zijn de enige zorgverleners die de patiënt twee keer per jaar ziet, stelt Farinaz. “We willen de patiënt goed kennen om opvallende zaken tijdig te signaleren. Toch zien we ook mensen die twee jaar niet naar de tandarts zijn geweest. Het kost veel energie om door te dringen en te adviseren waarom behandeling nodig is. We zien mensen met goede gebitten en met verwaarloosde gebitten, wat nergens voor nodig is. Wanneer mensen bellen met acute pijn, is binnen onze praktijk de regel dat je dezelfde dag gezien wordt. Ongeacht hoe druk we het hebben, maken we daar ruimte voor; overwerken hoort bij het vak. We zien dat veel mensen erg dankbaar zijn. Als je kiespijn hebt, besef je pas hoe belangrijk toegankelijke zorg is.”
Nieuwe kijk op mondzorg
Farinaz heeft na haar studie door opleidingen en cursussen veel vakverdieping gedaan. Haar visie is dat de mond in relatie staat tot de algehele gezondheid.
De mond is veel meer dan een stel tanden en kiezen. We controleren op ademhaling, tongpositie en kaakstand. De oorzaak van ontstoken keel- of neusamandelen kan in de mond liggen. Als de mondgezondheid stabiel is, heeft dit effect op de gezondheid in de rest van het lichaam. Ik kan beamen dat in 2025 het aantal wortelkanaalbehandelingen in onze praktijk met 30 procent is gedaald vergeleken bij 2023 en 2024. De patiëntengroep is veel beter gesaneerd door onze preventieve aanpak.”
