De tentoonstelling Nida, kunstenaarsdorp in Litouwen is tot en met 7 december te zien in het Noord-Veluws Kunstmuseum in Nunspeet. Deze tentoonstelling, een verzameling werken uit deze Baltische kunstenaarskolonie, laat zien dat kunst verbindt en grenzen overschrijdt.
Kunstenaarskolonies
Het verhaal achter de tentoonstelling is bijzonder. De gemeente Nunspeet is lid van Euroart, een Europese federatie van 46 kunstenaarskolonies die in 1994 is opgericht. Margot Jongedijk, conservator van het Noord-Veluws Kunstmuseum, is bestuurslid van Euroart. Via haar bestuurswerk leerde zij Jelena Kosinova, een verzamelaar van kunst uit het kunstenaarsdorp Nida in Litouwen kennen. Samen met haar vader heeft Jelena een kunstverzameling van 1.500 werken aangelegd. Dat begon met de aankoop van een kantoor voor hun internationaal transportbedrijf dat moest worden ingericht. Ze kochten zoveel schilderijen dat ze niet genoeg muren hadden om ze op te hangen.
Kunstenaarsdorp
Het kunstenaarsdorp Nida is een rijke kunstenaarskolonie die op het hoogtepunt tussen 1850-1950 250 tot 400 kunstenaars telde. De kunst die zij maakten is in de impressionistische en later expressionistische stijl. Eind 19e eeuw werd de verftube uitgevonden, wat betekende dat schilders naar buiten konden en de impressies van wat ze zagen konden weergeven op het doek. Die impressionistische stijl heeft zich in heel Europa ontwikkeld en zo ontstonden kunstenaarskoloniën. Barbizon, vlakbij Parijs, wordt als het oudste kunstenaarsdorp beschouwd. In België is dit Tervuren en in Nederland was Oosterbeek het eerste kunstenaarsdorp. Zo ontstond ook in het Litouwse dorp Nida een kunstenaarskolonie. Veel van hen kwamen van de kunstacademie van Königsberg (Koningsbergen), het huidige Kaliningrad.
Hans Hentschke, Italiaans gezicht op Nida Popov Kosinova collectie.
Vissers, boeren en zeezicht
Nida ligt aan de westkant op een 100 kilometer lang schiereiland aan de Oostzeekust. Het bijzondere effect van de weerspiegeling van het zonlicht in het water was inspiratie voor de kunstenaars. Het eenvoudige leven van de lokale bevolking werd door kunstenaars geïdealiseerd. De rust van het platteland was toen al een favoriet onderwerp; het leven van de boeren en de vissers. Dit geeft paralellen met de kunst in vissersplaatsen als Katwijk en Volendam, maar ook met het leven op het platteland in Nunspeet.
Conservator Margot Jongedijk op bezoek bij de burgemeester van Nida (eigen foto)
Wisselende regimes
De kunst wordt ook gekenmerkt door de geschiedenis. “Het is bijzonder omdat Litouwen een roerige geschiedenis heeft van wisselende regimes. Litouwen was Pruisisch, was van 1795-1918 onderdeel van het Keizerrijk Rusland, is van 1939-1944 in Duitse handen geweest, hoorde tot 1990 tot de Sovjet-Unie en is nu weer zelfstandig, al is er de dreiging van Rusland duidelijk aanwezig. Het land staat onder spanning en bereidt zich voor op een eventuele inval. Wat er ook gebeurde, de beeldende kunst bleef zijn kracht behouden en de waarde is versterkt; het is onderdeel van de identiteit van de bewoners”, vertelt Roeland Robert.
Museumdirecteur Roeland Robert aanschouwt de Litouwse kunst. Foto: FotovandeBiezen / Hollandluchtfoto
Lange reis
De directeur van het Noord-Veluws Kunstmuseum is samen met conservator Margot Jongedijk in april naar Nida gereisd om de kunst op te halen. Met een busje reden ze 500 kilometer naar het Duitse Kiel, om nog ruim 1.200 kilometer en 20 uur te varen naar Nida. “We vertrokken dinsdagochtend om 10.00 uur vanuit Nunspeet en kwamen de volgende dag om 19.30 uur ’s avonds aan in Klaipėda, de derde stad van Litouwen. Hier is kunstverzamelaar Jelena Kosinova bezocht. Zij heeft met Margot Jongedijk een selectie gemaakt en heeft 65 werken van hun collectie meegegeven. Het was uitstekend ingepakt, zodat alles net in het busje paste. We gaan het ook weer terugbrengen.”
V.l.n.r. directeur NVM Roeland Robert, Francisca van Vloten, Jelena Kosinova, Conservator NVM Margot Jongedijk en directeur Thomas Mann Museum Lina Motuzienė | foto H. Evertse
‘Kunst verbindt en overschrijdt grenzen’
Jelena is ook naar Nunspeet gekomen om de tentoonstelling op 13 juni officieel te openen. De tentoonstelling is te zien tot en met 7 december. De werken uit Litouwen zijn aangevuld met een aantal schilderijen van andere kunstenaarsdorpen Tervuren, Oosterbeek en Barbizon. “We laten hiermee de context zien en dat kunst verbindt en grenzen overschrijdt.”
Tentoonstelling over Nida kunstenaarsdorp in Litouwen in het Noord-Veluws Kunstmuseum (eigen foto)
Noord-Veluws Kunstmuseum
Winckelweg 17A
8071 DN Nunspeet
0341-250560
www.noord-veluws-museum.nl
Bron:
https://tweevier.nl/nunspeet-magazine/
